بشرویه

بافت تاریخی بشرویه، یکی از معدود بافت‌های خشتی ثبت و حفاظت شده استان خراسان جنوبی می‌باشد که با خانه‌های خشت و گلی و بادگیرهای مختلف، سندی مهم و ارزشمند از معماری دوره تیموری و صفوی را بومی‌ترین شکل‌های خود و به صورت انبوه خانه‌های چهار صفه کوچک و بزرگ به نمایش می‌گذارد و ویژگی اساسی آن، علاوه بر سالم بودن، تداوم و نفوذ آن در پیرامون شهر قدیم است. از حیث ثبت تاریخی، بافت شهر بشرویه در فهرست آثار ملی ایران با شماره ثبت 7836 به ثبت رسیده است. مساحت بافت تاریخی بشرویه حدود ۲۲ هکتار است.

مهم‌ترین سند کالبدی مدنیت بشرویه از همان دوران کهن، وجود میدان تقریبا مستطیل شکل آن در مرکز شهر که در طول دوران دچار تغییرات زیاد شده است.معابر بشرویه در مسیر قنات‌هایی که از سمت کوه‌های رقه در جریان است، شکل گرفته و مهم‌ترین معبر قدیمی بافت، کوچه حسینیه رباطی است که پس از عبور از میدان اصلی شهر، در جهت غرب ادامه یافته و از شهر خارج می‌شده است. در گذشته دور تا دور این محلات را بارویی فرا گرفته که احتمالاً در دوره‌ی زندیه ساخته شده این بارو را در بشرویه به نام دیوار «شهربند» می‌شناسند.

این بافت چهار محله تاریخی به نامه‌های «سرپل»، «پائین محله»،«میان‌ده» و«مقری» دارد. که میانده، مهمترین و پر رونق ترین مرکز محله آن می‌باشد که علاوه بر ابنیه مهم از دوران صفوی مانند مسجد میانده، حسینیه حاج علی اشرف، مدرسه علمیه و آب انبار میانده، از انبوه خانه‌های سنتی کوچک و بزرگ تشکیل گردیده که خانه‌های پناهی، خانه ملاعبدالله (موزه خصوص بشرویه)، خانه‌های مستوفی و.. از جمله آن هستند. باغ خان نیز از دیگر ابنیه بسیار ارزشمند و مهم است. بشرویه به «شهر بادگیرها و چهارصفه‌ها» معروف است این ویژگی معماری و بافت، آن را به مقصدی جذاب برای گردشگران تبدیل کرده است. بادگیرهای یک طرفه‌ که بر فراز خانه‌های تاریخی این بافت ساخته شده و جهت آن‌ها نشان از مطلوب بودن بادهای شمال و شمال غربی در این منطقه دارد.

بافت تاریخی بشرویه مجموعه‌ای همگن و منحصربه‌فرد از بناهای عمومی و مسکونی است که در طول قرن‌ها و با بهره‌گیری از خشت و گل، تمدنی پایدار را در دل کویر خلق کرده‌اند. این بافت، نه تنها یک اثر تاریخی، بلکه یک منبع الهام برای معماری پایدار معاصر و نشان‌دهنده نبوغ مردمان این سرزمین در به‌کارگیری اصول اقلیمی است. ارزش اصلی این بافت در کلیت و پیوند ارگانیک اجزای آن (خانه، مسجد، آب‌انبار، ارگ و قنات) است که یک منظرفرهنگی زنده را تشکیل می‌دهند