مهریز
شهر مهریز، نگینی درخشان در میان کویر است که تاریخ کهن و معماری بینظیرش، آن را به یکی از ارزشمندترین شهرهای تاریخی ایران تبدیل کرده است. این شهر، تلفیقی است از باغهای سرسبز و بناهای تاریخی که نشان از ذوق و هنر مردمان این دیار دارد. بافت تاریخی مهریز، نمونهای کمنظیر از تعامل هوشمندانه انسان با محیط کویری است و با وجود وسعت نسبتاً کم، تاریخی بسیار غنی دارد؛ بیش از ۶۰۰ اثر و یادمان تاریخی و فرهنگی در این شهر و اطراف آن شناسایی شده است، که تعدادی از آنها در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده و هریک بخشی از هویت و تمدن دیرینه این شهر را نمایان میکنند.
مسجد جامع مهریز (مسجد شاهزاده): که در مرکز شهر قرار دارد، از بناهای مهم دوره قاجار است. آبانبار پای برج، بهگونهای خاص در دوره قاجار بنا شده است. فضای بالای مخزن این آبانبار بهصورت برج استوانهای شکل طراحی و احداث شده است. روی دیواره این برج، تزئیناتی بهشکل نقوش هندسی ساده نیز دیده میشود. کنار این آبانبار نیز ساباطی برای استراحت اهالی بوده قلعه مهرپادین یکی از آثار باستانی و جاهای دیدنی مهریز است که مابین جاده یزد به کرمان است. باغ جهانی پهلوان پور که تاریخ احداث آن اواخر دوران قاجار است،. این باغ جهانی با معماری کهن ایرانی در سال ۲۰۱۱ میلادی در فهرست آثار جهانی میراث فرهنگی یونسکو نیز ثبت شده است. بیش از ۴۰۰ اثر از جمله ظروف شیشهای، سفالی، فلزی، ابزار طبخ و سرو غذا، ابزار مربوط به مشاغل سنتی، ابزار جنگی و کشاورزی در موزه این باغ نگهداری میشود.
مهریز با تنوع و تعداد زیاد قلعهها، باغها، قناتها، آثار ثبتشده و محوطههای تاریخی، نمونهای بارز از تطور سکونت انسانی در نواحی کویری ایران است: انسانهایی که با کمبود آب و شرایط سخت اقلیم سازگار شدند و شهری را با منابع آب زیرزمینی، باغ، معماری خاکی، و تدابیری برای حفاظت و امنیت بنا کردند. ترکیب «بافت شهری + باغ + معماری سنتی + نظام آبیاری قنات» در مهریز نمایانگر یک «باغ-شهر کویری ـ تاریخی» است، مدلی که در بسیاری از مناطق کویری ایران تکرار شده اما مهریز به علت گستردگی آثار، بیشک یکی از نمونههای ممتاز است.
• درگاه اینترنتی شهرداری مهریز https://mehriz.ir
• درگاه اینترنتی میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان یزد https://portal.yazdcity.ir
